Καθημερινά το παιδί δέχεται και επεξεργάζεται πολλές πληροφορίες από το περιβάλλον του: ήχους, φως, αγγίγματα, μυρωδιές, γεύσεις, κίνηση, αλλά και πληροφορίες που προέρχονται από το ίδιο του το σώμα.
Ο τρόπος με τον οποίο κάθε παιδί αντιλαμβάνεται και οργανώνει αυτές τις αισθητηριακές πληροφορίες μπορεί να διαφέρει. Κάποια παιδιά μπορεί να ενοχλούνται περισσότερο από συγκεκριμένους ήχους ή υφές, ενώ άλλα να αναζητούν συχνά έντονη κίνηση ή σωματική δραστηριότητα.
Πότε η αισθητηριακή επεξεργασία μπορεί να επηρεάζει την καθημερινότητα;
Οι διαφορετικές αισθητηριακές προτιμήσεις δεν αποτελούν από μόνες τους απαραίτητα ένδειξη δυσκολίας. Μας απασχολούν περισσότερο όταν οι αντιδράσεις του παιδιού είναι έντονες, επαναλαμβανόμενες και επηρεάζουν τη συμμετοχή του στο σπίτι, στο σχολείο, στο παιχνίδι ή στην αυτοεξυπηρέτηση.
Ένα παιδί μπορεί, για παράδειγμα:
- να καλύπτει συχνά τα αυτιά του σε καθημερινούς ήχους,
- να ενοχλείται έντονα από συγκεκριμένα ρούχα, ετικέτες ή υφάσματα,
- να δυσκολεύεται με το χτένισμα, το κόψιμο των νυχιών ή άλλες δραστηριότητες προσωπικής φροντίδας,
- να αποφεύγει συγκεκριμένες υφές τροφών ή αντικειμένων,
- να δυσκολεύεται σε χώρους με πολύ κόσμο, θόρυβο ή πολλά ερεθίσματα,
- να αποφεύγει δραστηριότητες που περιλαμβάνουν κίνηση ή αλλαγές στη θέση του σώματος,
- να αναζητά πολύ συχνά τρέξιμο, σκαρφάλωμα, άλματα ή έντονη κίνηση,
- να δυσκολεύεται να συγκεντρωθεί όταν υπάρχουν πολλά ερεθίσματα γύρω του.
Ένα μεμονωμένο χαρακτηριστικό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει κάποια διαταραχή. Αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία είναι το πόσο συχνά εμφανίζεται, η έντασή του και κυρίως κατά πόσο επηρεάζει τη λειτουργικότητα και τη συμμετοχή του παιδιού στην καθημερινή ζωή.
Τι εξετάζει ο εργοθεραπευτής;
Ο εργοθεραπευτής εξετάζει πώς το παιδί ανταποκρίνεται σε διαφορετικά αισθητηριακά ερεθίσματα και πώς αυτές οι αντιδράσεις συνδέονται με τις καθημερινές του δραστηριότητες.
Ανάλογα με τις ανάγκες του παιδιού μπορεί να αξιολογηθούν:
- η ανταπόκριση σε ήχους, αγγίγματα και διαφορετικές υφές,
- η αντίδραση στην κίνηση και στις αλλαγές θέσης του σώματος,
- η αναζήτηση ή η αποφυγή συγκεκριμένων αισθητηριακών ερεθισμάτων,
- η συμμετοχή στο παιχνίδι,
- η συγκέντρωση και η σχολική συμμετοχή,
- η αυτοεξυπηρέτηση και οι καθημερινές ρουτίνες,
- οι δυσκολίες κατά τη διάρκεια των γευμάτων.
Η παρέμβαση είναι διαφορετική για κάθε παιδί
Δεν υπάρχει μία συγκεκριμένη αισθητηριακή δραστηριότητα που να είναι κατάλληλη για όλα τα παιδιά. Η παρέμβαση χρειάζεται να βασίζεται στην αξιολόγηση, στις πραγματικές ανάγκες του παιδιού και στους λειτουργικούς στόχους που έχουν τεθεί μαζί με την οικογένεια.
Ο στόχος δεν είναι απλώς να μειωθεί ή να αυξηθεί η αντίδραση σε ένα ερέθισμα. Το σημαντικό είναι να βοηθηθεί το παιδί να συμμετέχει όσο το δυνατόν πιο λειτουργικά και με μεγαλύτερη άνεση στις δραστηριότητες που είναι σημαντικές για το ίδιο και την οικογένειά του.
Εάν οι αντιδράσεις ενός παιδιού σε ήχους, αγγίγματα, κίνηση, τροφές ή άλλα αισθητηριακά ερεθίσματα επηρεάζουν συστηματικά την καθημερινότητά του, μια εργοθεραπευτική αξιολόγηση μπορεί να βοηθήσει στην καλύτερη κατανόηση των αναγκών του.
Πηγές
American Occupational Therapy Association — Sensory Integration & Processing.
American Occupational Therapy Association — Occupational Therapy Practice Framework: Domain and Process.
Piller A. et al. — Occupational Therapy Interventions Using Ayres Sensory Integration for Children and Youth: A Systematic Review, American Journal of Occupational Therapy.
American Occupational Therapy Association — Occupational Therapy Practice Framework: Domain and Process.
Piller A. et al. — Occupational Therapy Interventions Using Ayres Sensory Integration for Children and Youth: A Systematic Review, American Journal of Occupational Therapy.